Εκατοντάδες πειράματα σε πολλά διαφορετικά παμφάγα είδη, από τα οποία
πιο σημαντικά είναι τα μη ανθρώπινα πρωτεύοντα, έδειξαν ότι η
διαιτητική χοληστερόλη έχει δυσμενείς επιπτώσεις στα λιπίδια του αίματος
και προκαλεί αθηρωματικές βλάβες.
Πειράματα σε μη ανθρώπινα πρωτεύοντα έδειξαν ότι η πρόσληψη ακόμη και
μικρών ποσοτήτων διαιτητικής χοληστερόλης τόσο χαμηλών όσο 43μg/kcal,
ισοδύναμη με αυτήν που βρίσκεται μόνο στο ήμισυ ενός μικρού αυγού σε μια
ανθρώπινη διατροφή 2000 kcal, επάγει αθηρωματικές βλάβες. Επιπλέον, δεν
υπήρχε καμία ένδειξη για όριο στη διαιτητική χοληστερόλη σε σχέση με
μια δυσμενή επίδραση επί των αρτηριών (Σχήματα 10, 11).
Αρκετές μεγάλες, μακρόπνοες προοπτικές μελέτες σε ανθρώπους
διαπίστωσαν ότι η διαιτητική χοληστερόλη σχετίζεται με σημαντικά
αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας κάθε αιτιολογίας και έχει
αποδειχθεί επανειλημμένα σε μελέτες με διαβητικούς συμμετέχοντες ότι η
πρόσληψη διαιτητικής χοληστερόλης και αυγών αυξάνει σημαντικά τον
κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και θνησιμότητας κάθε αιτιολογίας.
ΠΡΩΤΕΙΝΙΚΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΥΓΙΗΣ ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ
Στην πλειονότητα των μελετών σε αρουραίους, ιδιαίτερα εκείνων που δεν
έχουν περιπλεχθεί από τη χορήγηση μεγάλων δόσεων καρκινογόνων, ο
πρωτεϊνικός περιορισμός αύξησε σημαντικά τη μέγιστη διάρκεια ζωής. Για
παράδειγμα, μια επανεξέταση κατέδειξε ότι στις 16 από τις 18 μελέτες ο
πρωτεϊνικός περιορισμός αύξησε τη μέση μέγιστη διάρκεια ζωής κατά
περίπου 20%, ανεξάρτητα από το θερμιδικό περιορισμό.
23
Από την ίδια επανεξέταση, η αυξημένη πρόσληψη υδατανθράκων είτε έχει
σχέση με καμία αλλαγή ή με αύξηση της μακροζωίας. Η σχέση μεταξύ
πρωτεϊνικού περιορισμού και μακροζωίας έχει αποδοθεί κατά κύριο λόγο
στον περιορισμό της μεθειονίνης, η οποία έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει
τόσο τη μέση όσο και τη μέγιστη διάρκεια ζωής στα τρωκτικά κατά μέσο όρο
έως και 40%.
23,24
Ο διαιτητικός περιορισμός της μεθειονίνης έχει επίσης δειχθεί ότι
αναστέλλει και ακόμη και αναστρέφει την ανάπτυξη ανθρώπινων όγκων σε
ζωικά μοντέλα και σε καλλιέργεια, αποδεικνύοντας ότι οι όγκοι είναι
εξαρτώμενοι από την μεθειονίνη, αλλά είναι σχετικά καλά ανεκτός από τους
φυσιολογικούς ιστούς.
25
Μια επανεξέταση διαπίστωσε ότι το όφελος της αντικατάστασης της
καζεΐνης με πρωτεΐνη σόγιας για την καταστολή του όγκου στο ζωικό
μοντέλο εξηγείται εν μέρει από τη χαμηλότερη ποσότητα μεθειονίνης και εν
μέρει από πολυάριθμες ευεργετικές φυτικές ενώσεις. Η ίδια επανεξέταση
βρήκε ότι η καζεΐνη εξακολουθεί να είναι πολύ περισσότερο καρκινογόνος
σε σύγκριση με την πρωτεΐνη σόγιας, ακόμη και όταν οι δίαιτες καζεΐνης
και πρωτεΐνης σόγιας σχηματίστηκαν με ισοδύναμες ποσότητες του
«περιοριστικού αμινοξέος» μεθειονίνη (Σχήμα 12).
26
Σχήμα
12. Συνολικός αριθμός (Α) και συνολικό βάρος (Β) μαστικών όγκων σε
αρουραίους, 25 εβδομάδες μετά την ένεση Ν-νιτροζομεθυλουρίας. Ομάδες
Διατροφής:. Καζεΐνη, 20% καζεΐνη· SPI, 19% απομονωμένη πρωτεΐνη σόγιας·
SPI + Met., 19% απομονωμένη πρωτεΐνη σόγιας σχεδιασμένη για να περιέχει
ισοδύναμη ποσότητα μεθειονίνης με την ομάδα καζεΐνης
Σε σύγκριση με ολόκληρες φυτικές τροφές, τόσο το περιεχόμενο όσο και η
βιοδιαθεσιμότητα της μεθειονίνης είναι σημαντικά υψηλότερα στις
περισσότερες πλούσιες σε πρωτεΐνες ζωικές τροφές, με μικρή επικάλυψη.
24
Συνεπώς, ο συνδυασμός πρωτεΐνης από ανεπεξέργαστες φυτικές τροφές έχει
ως αποτέλεσμα μια ποιότητα επαρκή για να υποστηρίξει φυσιολογικό ιστό,
αλλά όχι την ποιότητα που βρέθηκε σε ζωικές τροφές, η οποία προάγει τον
καρκίνο και τον πρόωρο θάνατο. Αυτές οι μελέτες σε τρωκτικά είναι
συνεπείς με έναν αριθμό προοπτικών μελετών σε ανθρώπους που διαπιστώθηκε
ότι οι δίαιτες με υψηλότερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη και συχνά λίπος,
κυρίως ζωικής προέλευσης, σε βάρος της φυτικής πρωτεΐνης ή των
υδατανθράκων συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας κάθε
αιτιολογίας.
27,28,29,30
Ακόμη και υπό την παρουσία χαμηλότερων ποσοτήτων αφλατοξινών, η
υψηλότερη σε σύγκριση με χαμηλότερη πρόσληψη καζεΐνης προωθεί την
ανάπτυξη όγκου.
31
Σε μελέτες σε μη ανθρώπινα πρωτεύοντα, σε σύγκριση με την καζεΐνη, η
πρωτεΐνη σόγιας όχι μόνο οδηγεί σε γενετικές αλλαγές που συσχετίζονται
με μειωμένο κίνδυνο καρκίνου, αλλά επίσης και σε βελτιώσεις στο σωματικό
βάρος, στην ευαισθησία στην ινσουλίνη, στο προφίλ των λιπιδίων και
ακόμη μειώνει τις αθηρωματικές πλάκες κατά μέσο όρο έως και 90% (Σχήμα
13).
32,33,34,35
Σχήμα 13.
α,
Το ποσοστό κάθε ομάδας πιθήκων Cynomolgus σε CAA πλάκες, που ορίζονται
ως πάχος έσω χιτώνα μεγαλύτερο από το ήμισυ του μέσου πάχους. b, Μέσο
μέγεθος βλάβης για τους πιθήκους με αθηρωματικές πλάκες. Soy (-),
πρωτεΐνη σόγιας της οποίας τα περισσότερα φυτοοιστρογόνα έχουν εξαχθεί.
Soy (+), πρωτεΐνη σόγιας με φυτοοιστρογόνα.
Μια σειρά από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές έχουν αποδείξει τις
βλαβερές συνέπειες της ζωικής πρωτεΐνης σε ανθρώπινους καρκίνους. Για
παράδειγμα, μια τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο δοκιμή
διαπίστωσε ότι μεταξύ ανδρών που διέτρεχαν υψηλό κίνδυνο, εκείνοι
που λάμβαναν συμπλήρωμα με πρωτεΐνη γάλακτος ήταν πάνω από έξι φορές
πιθανότερο να αναπτύξουν καρκίνο του προστάτη σε σύγκριση με τους άνδρες
που λάμβαναν συμπλήρωμα με πρωτεΐνη σόγιας.
36
Επίσης, ένας αριθμός δοκιμών στενά ελεγχόμενης διατροφής με ανθρώπινους
συμμετέχοντες έχουν αποδείξει ότι ο αιμικός σίδηρος από το πρωτεΐνικό
τμήμα του κρέατος αυξάνει την παραγωγή των NOCs (Ν-νιτρωδο ενώσεις) στον
πεπτικό σωλήνα σε συγκεντρώσεις παρόμοιες με εκείνες που βρίσκονται
στον καπνό του τσιγάρου, από τις οποίες οι περισσότερες είναι
καρκινικές.
37,38
Επιπλέον, μια ελεγχόμενη δοκιμή σίτισης διαπίστωσε ότι οι NOCs που
προκύπτουν από τον αιμικό σίδηρο στο κρέας σχηματίζουν ενώσεις προσθήκης
DNA στον ανθρώπινο πεπτικό σωλήνα, και οι ενώσεις προσθήκης DNA είναι
ένας καθιερωμένος δείκτης καρκίνου.
39
Αυτά τα ευρήματα είναι συνεπή με πρόσφατες μετα-αναλύσεις προοπτικών
μελετών που βρήκαν ότι η πρόσληψη τόσο νωπού κόκκινου κρέατος όσο και
αίμης από κρέας συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του
παχέος εντέρου.
37,40
Με βάση εν μέρει αυτές τις γραμμές στοιχείων, το 2011 η ομάδα
εμπειρογνωμόνων από το World Cancer Research Fund αξιολόγησε 749
δημοσιεύσεις για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και κατέληξε στο
συμπέρασμα ότι υπάρχουν πειστικές αποδείξεις ότι το νωπό και
μεταποιημένο κόκκινο κρέας αποτελεί αιτία του καρκίνου του παχέος
εντέρου.
41
Επιπλέον, μια πιο πρόσφατη προοπτική μελέτη με πάνω από 2,24
εκατομμύρια άντρες και γυναίκες βρήκε ότι σε σύγκριση με τους
συμμετέχοντες που κατανάλωναν λιγότερο από 1 μερίδα την εβδομάδα, η
κατανάλωση 2 ή περισσότερων μερίδων κρέατος αύξανε σημαντικά τον κίνδυνο
καρκίνου του παχέος εντέρου.
42
Η ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ
Στη Μελέτη της Κίνας η πρόσληψη ζωικής πρωτεΐνης ήταν πολύ στενά
συνδεδεμένη με πολλούς ευνοϊκούς κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, με το
εισόδημα των νοικοκυριών να εξηγεί μεταξύ 60% και 80% της διακύμανσης
της πρόσληψης μεταξύ των κομητειών. Η πρόσληψη ζωικών τροφών
συσχετιζόταν επίσης με άλλους ευνοϊκούς κοινωνικοοικονομικούς
παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε γιατρούς και νοσοκομεία
για προγεννητική διαβούλευση και γεννήσεις παιδιών, του εμβολιασμού
της αποφυγής της πείνας, της ιδιοκτησία ψυγείου, τουαλέτας και της
ικανότητα διαβάσματος, πολλοί από τους οποίους συνδέονταν σε κάποιο
βαθμό με χαμηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας.
43
Μεταξύ του νεότερου πληθυσμού που εξετάστηκε στη Μελέτη της Κίνας ΙΙ, η
πρόσληψη ζωικών τροφών ήταν σημαντικός προγνωστικός παράγοντας
αυξημένου κινδύνου, και οι φυτικές τροφές μειωμένου κινδύνου
θνησιμότητας κάθε αιτιολογίας, παρά το γεγονός ότι η σημαντική
αντίστροφη σχέση μεταξύ της θνησιμότητας και του εισοδήματος των
νοικοκυριών θα μεροληπτούσε αυτά τα αποτελέσματα προς την αντίθετη
κατεύθυνση (Πίνακες 2, 3).
43
Αυτό μοιάζει με τις παρατηρήσεις του Dr. Campbell στις Φιλιππίνες, όπου
τα παιδιά από τις πλουσιότερες οικογένειες που κατανάλωναν διατροφή
πλούσια σε ζωικές τροφές είχαν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν
καρκίνο του ήπατος.
31
Πίνακας 2.
Σημαντικοί προγνωστικοί παράγοντες της συνολικής θνησιμότητας στα πρώτα στοιχεία από τη Μελέτη της Κίνας ΙΙ, ηλικίες 0-4
Πίνακας 3.
Σημαντικοί προγνωστικοί παράγοντες της συνολικής θνησιμότητας στα πρώτα στοιχεία από τη Μελέτη της Κίνας ΙΙ, ηλικίες 5-14
Προοπτικές μελέτες που έλεγξαν για κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες
διαπίστωσαν ότι οι φυτικά βασισμένες διατροφικές συνήθειες σχετίζονται
με μειωμένο κίνδυνο θνησιμότητας κάθε αιτιολογίας.
27,44,45,46
Επιπλέον, έχει καθιερωθεί από στοιχεία από πάνω από 100 τυχαιοποιημένες
ελεγχόμενες δοκιμές ότι η μείωση της LDL χοληστερόλης μειώνει σημαντικά
τον κίνδυνο θνησιμότητας κάθε αιτιολογίας, ακόμα και σε άτομα που έχουν
ήδη πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις της LDL χοληστερόλης, παρόμοιες με αυτή
που παρατηρήθηκαν στην αγροτική Κίνα.
12,47 Η
συντριπτική πλειοψηφία της απότομης αύξησης της θνησιμότητας λόγω
στεφανιαίας νόσου στο Πεκίνο μεταξύ του 1984 και του 1999 έχει αποδοθεί
στη σημαντική αύξηση της χοληστερόλης ορού, η οποία οφείλεται σε μεγάλο
βαθμό στην πενταπλάσια αύξηση στην πρόσληψη κόκκινου κρέατος και αυγών,
καθώς και στη μείωση της πρόσληψης φρούτων και λαχανικών. Χωρίς
βελτιώσεις στις ιατρικές παρεμβάσεις η αύξηση των θανάτων θα ήταν
σημαντικά υψηλότερη.
48
Η ζωική πρωτεΐνη συσχετιζόταν με αυξημένα κυκλοφορούντα οιστρογόνα
στη Μελέτη της Κίνας και έχει συσχετιστεί με υψηλότερο κίνδυνο πρώιμης
εμμηναρχής σε πολυάριθμες μελέτες που περιελάμβαναν μία κοόρτη κοριτσιών
που γεννήθηκαν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930 και του 1940,
πριν από την ευρεία κατανάλωση
«ζώων με ορμόνες».
31,49,50,51
Επιπλέον, η ομάδα εμπειρογνωμόνων από το World Cancer Research Fund
κατέληξε στο συμπέρασμα, το 2011, ότι υπάρχουν πειστικά στοιχεία ότι οι
φυτικές ίνες προστατεύουν από τον καρκίνο του παχέος εντέρου, κάτι που
είναι σύμφωνο με τα ευρήματα από τη Μελέτη της Κίνας.
41
Πολλά από τα ευρήματα ο Δρ Campbell σε σχέση με τη φυτικά βασισμένη
διατροφή και τον κίνδυνο χρόνιων ασθενειών στην Κίνα συνάδουν με πολύ
παλαιότερες μελέτες από την Κίνα και τον υπόλοιπο κόσμο. Για παράδειγμα,
ο Williams επανεξέτασε την ιατρική βιβλιογραφία και τις τεκμηριώσεις
για τον καρκίνο από όλο τον κόσμο το 1908, πολύ πριν την ευρεία χρήση
των εντατικών γεωργικών πρακτικών, βρίσκοντας ισχυρά στοιχεία για
συσχέτιση μεταξύ φυτικά βασισμένων διατροφικών συνηθειών, εξαιρετικής
μακροζωίας και πολύ χαμηλών ποσοστών καρκίνου. Ο Williams τεκμηρίωσε
επίσης ότι σε σύγκριση με τις λιγότερο εύπορες περιοχές της Ασίας, που
επιβίωναν με φυτικά βασισμένη διατροφή, ο καρκίνος ήταν σχετικά συχνός
στις εύπορες περιοχές της Κίνας που μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά
ζωικές τροφές σε συχνή βάση. Επιβεβαίωσε ότι:
53
…ο καρκίνος είναι
σχετικά ασυνήθιστος σε εκείνα τα μέρη της Κίνας όπου το μεγαλύτερο μέρος
των ανθρώπων ακολουθούν σχεδόν αποκλειστικά φυτοφαγική διατροφή, όντας
πολύ φτωχοί για να αγοράσουν οποιαδήποτε από τις διάφορες τροφές σάρκας
που χρησιμοποιούνται για μαγειρικούς σκοπούς.
Σύμφωνα με τα ευρήματα του Williams για τον καρκίνο, ο Snapper
διαπίστωσε ένα παρόμοιο φαινόμενο για την αγγειακή νόσο. Επιβεβαίωσε
ότι:
54
Το 1940, επιβεβαίωσα τα
αποτελέσματα του De Langen… με την παρατήρηση ότι στη Βόρεια Κίνα, η
στεφανιαία νόσος, οι χολόλιθοι χοληστερόλης και η θρόμβωση ήταν σχεδόν
ανύπαρκτα μεταξύ των φτωχότερων τάξεων. Ακολουθούσαν διατροφή
δημητριακών-λαχανικών αποτελούμενη από ψωμί ψημένο από κίτρινο
καλαμπόκι, κεχρί, αλεύρι σόγιας και λαχανικά σοταρισμένα σε φυστικέλαιο
και σησαμέλαιο. Δεδομένου ότι η χοληστερόλη είναι παρούσα μόνο στα ζωικά
τρόφιμα, η περιεκτικότητά τους σε χοληστερόλη ορού ήταν συχνά στην
περιοχή των 100 mg. Τα ευρήματα αυτά παραλληλίζονται με την παρατήρηση
του De Langen ότι η στεφανιαία νόσος ήταν συχνή μεταξύ των Κινέζων που
είχαν μεταναστεύσει στις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες και ακολουθούσαν
την υψηλή σε λιπαρά διατροφή των Ευρωπαίων άποικων.